Sakarya'da ilçeler ve semtlerin adı nereden geliyor

Yeğenler Caddesi'nden Ğeyve ilçesine, Gümrükönünden Hasırcılar'a kadar Adapazarı'nda semt isimlerinin hikayesi..

Büyütmek için resme tıklayın

1- AdapazarıSakarya nehri ile Çark deresi arasındaki yerleşim çevre köylere (özellikle Dernekkırı köylerine) göre Ada durumunda olduğundan, Salı ve cumartesi günleri de merkezde 'Pazar' kurulduğundan, 1600'lü yıllardan itibaren 'Ada-pazarı' diye nitelenmiş, 1837'de de aynı isimle kaza yapılmıştır.

2- Ahmetbey Bayırı Bosna'da biri avukat diğeri belediye başkanı olan Ahmet Kulenoviç ve Ömer Faruk Kulenoviç kardeşler, 1927'da Adapazarı'na göçecek ve Maltepe bayırında geniş bir yamacı satın alarak, dönemine göre Ortadoğu ve Balkanların en büyük tuğla-kiremit üretim tesisi olan Kulenska Kiremit-Tuğla Fabrikası'nı kuracaklar, 1938'de bu tesisi Süleyman Hilmi Tunahan ailesine devredeceklerdir. Semt adını büyük kardeş Ahmet beyden almıştır.
3- Akademi Karaağaçdibi İhsaniye Camiinden kuzey yöndeki Karakamış istikametinde Ozanlar Ortaokulu binasında 1970 yılında Sakarya Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi kurulması üzerine, halkın okulun adından kısaltarak kullandığı semt adı. Halen SAÜ İlahiyat Fakültesi'dir.
4-Akhisar-Pamukova İlçe uzun asırlar Akhisar-ı Geyve adıyla Geyve ilçesine bağlı bir nahiye olarak tarihte yer almış, posta ve yazışmalarda sık sık Manisa Akhisar'le karıştırılması üzerine, ovada pamuk tarımı da yapılması sebebiyle Pamukova adını verilmiştir. Pamukova kavunu çok meşhurdur.

5- Akyazı 'Yazı'nın bir diğer manası da 'ova'dır. Akova'nın (yani Adapazarı ovasının) güney doğusundaki bölüm adı 'ak-ova' manasında 'ak-yazı' olarak nitelendirilmiş, bölgenin merkezindeki yerleşime de aynı isim verilmiştir.
6- Alifuatpaşa Senenin büyük bölümünde sisli puslu olduğu için uzun asırlar 'Pusarlı' olarak bilinen, 1891'de tren yolunun geçmesi ve istasyonun yapılması üzerine 'İstasyon' adında 30-40 haneli köy olan yerleşim; 1958 yılında savaş anılarını tazelemek üzere bölgeyi gezen Kurtuluş Savaşımızın beş büyük komutanından biri olan Orgeneral Ali Fuat Cebesoy, 'Beni buraya gömün' diye vasiyet etmiş, 1968'de vefat ettiğinde ise vasiyeti gereği bu kasabaya gömülmüş, Alifuatpaşa adını almıştır.
7-Bakkallar Durağı Yenicamii'den İzmit caddesine doğru giden eski adı İzmit, yeni adı Adnan Menderes caddesinin ortalarından Doğumevi ve Çocuk Hastanesine doğru dönülen semtin adı. 1950'lerden itibaren semtte bakkalların yaygınlaşmasıyla halk tarafından böyle isimlendirilmiştir.
8- Beşköprü M.S. 559-61 yıllarında Doğu Roma İmparatoru II. Jütinyanus tarafından Sakarya nehri üzerinde yaptırılan 330 m uzunluğunda 9.5 m genişliğindeki tarihi köprü, Bizans kaynaklarında 'pentahyra (beşköprü) olarak geçtiğinden, Pentahyra'nın Türkçesi olan Beşköprü adıyla halk arasında yaygınlaşmıştır. Mahalle de adını bu köprüden almıştır.
9- Çark Sapanca gölünün fazla sularını Sakarya nehrine taşıyan Çark deresi, 1972'de hizmete giren I. İsale Hattına kadar uzun asırlar Adapazarı'nın açık bir isale (su taşıma/ su ulaşım) hattı durumundaydı. Söz konusu dere üzerine Devoğlu Mustafa ağa tarafından 1734 tarihinde ilkel bir dönme dolap yaptırılarak şehre ve Orta Camii çeşmelerine su gelmesi sağlanmıştır. Etraf zamanla ağaçlandırılmış, mesire (sevinç, dinlenme) yeri halini almıştır. 1892'de de Almanlara modern bir çark yaptırılarak şehre suyun gelmesi geliştirilmiştir. Mesire yeriyle birlikte Gümrükönü'nden o semte gidip gelinen caddeye de Çark caddesi adı verilmiştir.
10- Cuma Pazarı Yeğenler caddesinin doğusunda kurulan pazarın ve semtin adı.
11- Çeşme meydanı Tozlu Camii'nden doğuya doğru, Kaymakam sokak, Ankara caddesi, eski Hendek caddesinin kesiştiği küçük meydan; adını 1970'lere kadar muhafaza edilen çeşmeden almıştır.
12- Devoğlu Orta Camii ve Ağa Camiini yaptıran Devoğlu Mustafa Ağa ailesi, şehrin eşrafından olup Kuyudibi'nden Güneşler'e giden semtte oturduğundan, aileye hürmeten semte de Devoğlu semti denmiştir.
13- Erenler Anadolu'yu İslamlaştırmak amacıyla gelip yerleşen alperenlerden vefat edenlerin Adapazarı'nın güneyindeki tepeye gömülmesi üzerine semt bu ismi almıştır.
14- Eski Garajlar İstanbul-Ankara karayolu 1960'larda D-100 karayolu hizmete girene kadar; Arifiye Kalaycı-SKK kavşağı- Yenicami- Gümrükönü (Orhan Camiinin kıblesi), Ankara Caddesi, Eski Sakarya Köprüsü, Hendek güzergahından geçtiğinden, Ankara caddesi Yeğenler caddesi Ulus caddesi kesişme noktasına yakın bir bölgede şehirlerarası otobüs terminali inşa edilmiştir. D-100'ün açılmasıyla şehirlerarası otobüsler daha çok bugünkü Kent Meydanı'ndan kalkmaya başlanınca da o semt halk arasında 'Eski Garajlar' adıyla anılmaktadır.
15- Eski Reji Osmanlı coğrafyasında tütün işlerini deruhte eden Reji İdaresi'nin Adapazarı yönetim ve depolarının uzun yıllar bu sokakta bulunması sebebiyle, resmi adı Bahçıvan sokak olsa da, halk arasındaki adı Eski Reji'dir. Orhan Camii'nin kuzeyinden Başak Camiine (batıya) giden sokaktır.
16- Ferizli Tarih boyunca Demir (feryum) yataklarının bulunduğu ilçenin, adını her ne kadar 'Feruz bey'den aldığı sanılsa da ilçedeki demir yataklarından almış olması daha muhtemeldir.
17- Garı Pazarı Uzun yıllar köyden gelen kadınların köy ürünlerini her Salı ve Cumartesi pazarında serbestçe sattıkları yerin, Ziraat Bankasından İtfaiye caddesine (batıya) doğru giden Saraçlar sokağın ortalarında kurulan pazar yerinin halk arasındaki adı.
18- Geyve Yerleşim merkezi adını, nehre adını veren Bitinya kraliçesi Sangarius'un annesi Gekve hatundan almıştır; k harfi zamanla yöresel söyleşiyle g sesine dönüşmüştür.
19- Gümrükönü Adapazarı Kaymakamı (1892-99) Mehmet Nüzhet Beyin Orhan Camii önünden Yenicamiiye doğru bir çok kamu binası yaptırttığı bilinmektedir. Ankara Caddesi-Çark caddesi kesişme noktasındaki resmi binanın adı 1923'e kadar Gümrük binası, daha sonraları ise Maliye binasıdır. Semt halk arasındaki söyleyişiyle Gümrükönü adını bu binadan almaktadır.
20- Hayvan Pazarı 1960'lara kadar Şerefiye Camiinin arkasındaki mezbaha (kanara) kenarında kurulurken daha sonra Çark Mesire'nin batısında kurulan, hayvan alım satışının yapıldığı semt pazarı; semt adını bu pazardan almaktadır.
21- Hendek Yerleşimin adını ilçedeki tek han olan 'Hantek'ten aldığı söyleniyorsa da bu zayıf bir ihtimaldir. Muhtemeldir ki yerleşim adını, Adapazarı yerel ağzında suyun bol olduğu yerlerde yolun kenarlarına açılan çukurlara 'hendek' denmesinden almıştır.
22- İpkoparan Köyden şehre göçün yoğun yaşandığı 1960'larda Adapazarı'nın kuzey bölgesindeki Ozanlar semtine özellikle Kaynarca ve Kandıra'dan yoğun yerleşimlerin gerçekleşmesi karşısında semt sakinlerinden Sait Hocanın 'ipini koparan buraya yerleşiyor, semt iyice ipkoparan oldu' sözleri üzerine halk arasında semte İpkoparan adı verilmiştir. Şehirde - Hacıoğlu ile birlikte - külhanbeyi kültürünün yaşandığı, yumurta topuklu ayakkabı giyenlerin bol olduğu semt olarak bilinir.
23- Karaağaçdibi İhsaniye Camii ile Kömürpazarı arasındaki semt. Adını camiin güneyindeki eski bir karaağaçtan almıştır.
24- Kaynarca Nahiye olarak tarihteki adı Şeyhler olan yerleşim, 1 Nisan 1959 tarihinde Kocaeli'ye bağlı olarak ilçe yapılmış, halkın isteğiyle de 1966 yılında Sakarya iline bağlanmıştır. Yeni ilçenin adı 'eskiden olduğu gibi- Şeyhler mi olsun yoksa yakınındaki Küçük ve Büyük Kaynarca köylerinden ötürü Kaynarca mı olsun diye tartışılmış ve Kaynarca olarak yasalaşmıştır. Kaynarca, kaynayan yercik, suyun çıktığı kaynak bölgesi anlamındadır.
25- Kocaali Bölgenin fatihi Akçakoca'dan aldığı söylenmektedir.
26 - Kömürpazarı Ağa Camiinin kuzeyindeki semtin adı; Adapazarı'nda semt adları çoğunlukla o semtteki meslek erbabından geldiğinden; kömür satışının 1950'den 1990'lara kadar yoğun olduğu semt de adını kömür pazarlamasından almıştır.
27- Kuyudibi Karaağaçdibi'nden Karasu'ya (kuzeye) giderken bir semt adı; adını yolun ortasındaki kuyudan almaktadır.
28- Maltepe İlçe olduğu dönemlerde hazineye bağlı olması nedeniyle Malmüdürü Tepesi adını alan semt, zamanla halkın kısaltmasıyla Maltepe ismine dönüşmüştür.
29- Ozanlar Şehrin kuzeyinde Eski Kandıra caddesi ile Dibektaş caddesinin arasında kalan semt. Osmanlı dönemi haritalarında biri Müslim Ozanlar diğeri Rum Ozanlar adıyla birbirine yakın iki köy bulunduğu bilinmektedir.

Rivayetlere göre Adapazarı'nda ozanlık geleneğinin Rum Ozanlar köyünde yaşanması nedeniyle semt adını bu gelenekten almıştır. Sanıldığının aksine belediye eski başkanlarından Ünal Ozan'ın ailesi 'kendisinin sağlığında naklettiğine göre- Hendek Puna Orta Köyünün bitişiğindeki 6 haneli Kadıköy'den 1900'lerin ilk çeyreğinde bu köye göçmüş, 1934'te soyadı kanunu çıkınca da Ozan soyadını almışlardır.
30- Patates Hali Adapazarı ile Erenler semti arasında ünlü Adapazarı patatesinin toptan satıldığı semtin adı.
31- Perşembe Pazarı Senelerdir her Perşembe günü İhsaniye Camii (Kırmızı Camii) bitişiğinden kuzeye doğru Eski Kandıra Caddesi üzerinde kurulan semt pazarı.
32- Pirinç Pazarı Orta Camii ile Tozlu Camii arasında, geçmişte daha çok pirinç satan esnafın bulunduğu pazar.
33- Sakarya Eskişehir'in Çifteler ilçesinin 10 km güney doğusundan Sakarbaşı denilen semtten doğan, 824 km uzunluğunda olan, 110 kilometrelik mesafesi ilimiz sınırlarından geçen ve Karasu Yenimahalle semtinden Karadeniz'e dökülen nehrin adı. Adını Bitinya kraliçesi Sangarius'tan aldığı söylenmektedir.
34- Salı /Cumartesi Pazarı Adapazarı'nın en eski ve köklü semt pazarı. Önceleri Orhan Camii ile Çark caddesi, Adapazarı Belediye Hizmet binası arasındaki alanda kurulurken, 1960 sonrası Vilayet arkasındaki alanda ve Ziraat Bankası'ndan batıya doğru yer alan Saraçlar sokakta her Salı ve Cumartesi günleri aynı esnaflarla kurulmuştur. 1990'dan sonra söz konusu pazarın büyük bölümü Katlıpazaryeri'ne dönüşmüş olup, bitişiğinde köylü pazarı özelliğiyle bugün hâlâ devam etmektedir.
35- Sapanca Adını tarihte Sophan gölü olarak yer alan gölden almıştır. Sanıldığının aksine saban veya sabancı baba ile ilgisi bulunmamaktadır.
36- Serdivan Halk arasında ''Sarıdoğan' olarak telaffuz edilen semtin adı "Baş-divan' anlamında 'ser-divan'dan geldiği sanılırken, Prof.Dr.Sabahattin Özel'in nakline göre 17. Yüzyıl Osmanlı belgelerinde posta amaçlı kullanılan Sarı renkli doğanların yetiştiği yani 'Sarıdoğan'ların yetiştiği semt adı olup, adını yetiştirdiği sarıdoğanlardan almıştır.
37- Soğan Pazarı Ankara caddesinden Tozlu Camiye giden yaklaşık yüz metrelik bir alan, uzun yıllar Adapazarı'nın meşhur soğanının toptan veya parakende satıldığı pazar yeriydi; semt adını da satılan soğanlardan almıştır.
38- Söğütlü Adapazarı ovasının (Akovanın) kuzeyinde küçük bir ovaya sahip alanda çok bol ve yoğun söğüt ağaçları bulunması sebebiyle mevcut yerleşime (köye) söğüdü bol yer' anlamında 'Söğütlü' adı verilmiştir.
39- Taraklı Evliya Çelebi ilçenin adını 'Tarak yapımı'ndan aldığını söylese de, bugün için tespit edebildiğimiz dünyada 7 il ve ilçenin adının Taraklı olduğu gerçeği, Özbekistan'dan dünyaya dağılan Taraklı boyundan almış olması ihtimalini güçlendirmektedir.
40- Yenicami İlimize Bosna-Hersek'ten ilk göçlerin 1881 yılında gerçekleşmesi üzerine, Boşnak göçmenlerin Adapazarı'na iskan edildiği semte inşa edilen camii yeni-cami' olarak isimlendirilmiştir.

Hatta göçlerin ve yerleşimin yoğunluğu karşısında tarihi kayıtlarda Mahalle-i Camii Evvel' (Birinci Yenicami Mahallesive 'Mahalle-i Camii Sani' (İkinci Yenicami Mahallesi) ismi verilen iki mahalleden söz edilmektedir. Söz konusu ahşap camii 1943 depreminde yıkılınca, bugünkü betonarme camii Davulcu Asım Ekren'in (Zeynep Özal'ın eski eşi) babasından satın alınan 300 metrekare arsayı satın alıp genişletilerek yeniden inşa edilmiştir. Semt de adını bu camiden almıştır.

16 Ağustos 2017 - Yaşam --- Okunma

medyabar.com son bir ayda 3.013.808 kez ziyaret edildi.


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Medyabar Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Medyabar hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

12

İstanbullu - ÇALIŞMANIZ GÜZEL OLMUŞ.ESKİ ADI PEŞKİR BAŞI DİYE BİR KÖY VARMIŞ.ONUN NERESİ OLDUĞUNU ARAŞTIRIYORUM.BİLGİNİZ VARSA BANA YARDIMCI OLABİLİR MİSİNİZ?

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 30 Eylül 13:10
11

YERLİ TÜRK - Adapazarı eski Pirinç Pazarı ve Aynalı çarşıdan bahsedilmemiş.Hendek Halkı nın eskilerine

Yerli Türk dendiğini,o taraftaki köylerin adının dahi Türk Orman köyü,Türk Çaybaşı,Türk Beylikışla olduğu Manav ismini Hendeklilerin kabul etmediği belirtilmemiş.selam ve saygılarımla.Hendekli Yerli Türk bir kardeşiniz..Hendek'e önce Gürcüler,daha sonra Abhazlar en son Karadenizliler gelmiştir.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
09

Kaynakça - Sayın editör,

güzel bir paylaşım yapmışsınız.

Lakin böylesi değerli bilgilerin tartışmalı olmasını önlemek için mutlaka kaynakçanın verilmesi gerekir.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
07

YÖRÜKOĞLU_54 - hakikaten özbeklerde taraklı diye bir boy var

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
06

Maxim Tsigalko - Galeri nerede acaba ? Haberi tekrar editleyin görünmüyor

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
05

Serdivanlı - Serdivan ile yazılanlar yanlış.iyi araştırıp oyle yazın medyaları..sarıdan yetişiyor muş alakası yok ve saçma....eskiden burada büyük osmanlı birlikleri duruyormuş başları yani kafa birlikleri (Ser) yani divan kurulları burada karar veriyorlarmış.uzatmayım olay ordan geliyor... Gerçek serdivanlı bilir bunu...

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
04

Tarık Kara - Kocaali ilçesi adını oraya yerleşmiş ilk insanlardan biri olan Ali adında birinden almıştır. İri cüsseli olduğu için ona Koca Ali denirmiş. Bu kişinin mezarı Kocaali merkeze yakın bir yerdedir.

Akçakoca ile nasıl alaka kurdunuz ilginç doğrusu. Bilmiyorsanızda bir bilene sorun ki öğrenesiniz...

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
03

calica - Yeni caminin Asım Ekren'in babasının arazisi olmasını ilk kez öğrendik. Ahşap olan neredeymiş?

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30
02

Furkan Ünlü - Koyu renkli yazılar düzgün olsa daha anlaşılır olacak.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Ağustos 14:30