İnsülin Direnci Nedir?

Uzun bir aradan sonra köşe yazılarım ile kaldığım yerden devam ediyorum. Bu hafta aslında çok merak edilen insülin direnci hakkında bilgi vermek istedim. Belirtileri ve semptomları ile aslında her bireyde farklı şekilde gözükebiliyor. Bu yüzden beslenme tedaviside tamamen kişiye özel bir şekilde düzenlenme gerektiriyor. Aslında insülin direnci yaşam tarzı değişiklikleri, beslenme düzeni ve aktivite düzeyi ile düzelebilir bir sorundur. Aşağıda size bilgi verebilmesi için ve anlaşılır olabilmesi adına insülin direncini ayrı ayrı konu başlıkları ile ele alarak anlatmaya özen gösterdim. Sormak istediğiniz farklı soruları veya merak ettiğiniz diğer konu başlıklarını aşağıda yorumlara yazabilir aynı zamanda sosyal medya adresim veya mail adresim üzerinden bana iletebilirsiniz.

Bilgilendirme: Verilen bilgiler genel bilgiler olup kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Lütfen kan tahlilleriniz ile birlikte tedavi süreciniz için doktorunuza danışmayı ve beslenme tedaviniz için beslenme uzmanlarına danışmayı unutmayınız!

İnsülin, midenin arkasında bulunan bir organ olan pankreasta üretilen ve metabolizmayı düzenleyen bir hormondur. İnsülin direnci, insan vücudundaki kaslar, yağlar ve karaciğerde yer alan hücrelerin insüline doğru şekilde tepki veremediği ve bu sebeple de enerji kazanımı için kanda bulunan glukozu kullanamaması olarak tanımlayabiliriz. 

İnsülin direnci yağ ve protein metabolizması, kas-iskelet sistemi, yağ dokusu, üreme sistemi, bağışıklık sistemi ve santral sinir sistemi gibi pek çok sistemi etkiler. Öğünler ve atıştırmalar sonrasında sindirim sistemi içerisinde besinlerde bulunan büyük yapılı karbonhidratlar küçük şekerlere parçalanır ve emilerek kan dolaşımına verilir. Karbonhidratların yapı taşı olan glikoz, kan şekeri olarak bilinir. İnsülin hormonu kan dolaşımındaki glikozun hücreler tarafından alınmasını ve enerji üretimi amacıyla kullanılmasını sağlar. Kan şeker seviyesinin aşırı yükseldiği durumlarda insülin hormonu vücutta fazla bulunan glikozu karaciğer, kas ve yağ dokusu gibi çeşitli organlarda depolaması için uyarır. İnsülin direncinde hücre-reseptör defektine bağlı olarak pankreasın ürettiği insülinin kullanımında ortaya çıkan sorunlar nedeniyle glukoz hücre içinde emilip enerji olarak kullanılamaz .

Bu kısmı özetlemek gerekirse insülin direnci, pankreas tarafından üretilen normal miktarda insülinin yağ, kas ve karaciğer hücrelerinde gerekli veya yeterli tepkiyi oluşturamaması durumudur. Pankreas, kanda artış gösteren glukoz düzeyini dengelemek ve hücrelerde gelişen direnci kırmak amacıyla, sürekli olarak fazladan insülin üretir. Bir süre sonra pankreas, kan glukoz düzeyine yanıt olarak yeteri kadar insülin salgılayamaz. Bu da kan şekerinin yükselmesine neden olur.

İnsülin Direnci İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

İnsülin direncin birçok farklı sebebi olabilir. Genetik faktörler olabildiği gibi çevresel faktörlerde de insülin direncinin oluşmasına ve ilerlemesine katkı sağlayabilmektedir. Bel çevresi yağlanması ve fazla kilo gibi nedenler bu soruna sebep olabilir. Yüksek miktarda işlenmiş basit şeker tüketmek, inflamasyon, hareketsizlik ve bozulmuş bağırsak florası insülin direncinin sebepleri arasında yer almaktadır.  İnsülin direncine neden olan ana nedenlerden birisinin kanda bulunan yağ miktarının artmasıdır. İç organlardaki yağlanmanın artması, yani karın bölgesi yağlanma insülin direnci için risk faktörleri arasında yer almaktadır.

İnsülin Direnci Belirtileri Nelerdir?

Sürekli aç hissediyor musunuz? Her yemekten sonra tatlı isteğiniz var mı? Sık sık canınız tatlı istiyor mu? gibi sorulara cevabınız evet ise ve bunun yanında konsantrasyon güçlüğü, gece tatlı yeme isteği insülin direnci için vücudunuzun size verdiği bir işaret olabilir.

Bir kişide insülin hormonuna karşı direnç gelişimi sonrasında diyabet (şeker hastalığı) tablosuna benzer şekilde birçok belirti ve bulgu ortaya çıkabilir; İnsülin direncinden kaynaklı kilo vermede zorlanma, kontrolsüz kilo artışı, bel çevresinde giderek genişleme, sık tatlı yeme isteği, yemek sonrası çabuk acıkma, elde ayakta titreme, tatlı krizleri, baygınlık hissi, soğuk terleme ve üşüme, yemeklerden sonra uyku hali, özellikle sabahları yorgunluk hissi, konsantrasyon ve algılama güçlüğü, cilde renk veren pigmentlerin artışından ötürü koltuk altı, kasık ve boyun altında esmerleşme (akantozis nigricans), adet düzensizliği, aşırı tüylenme, karaciğerde yağlanma, vücut direncinde azalma gibi durumlar gözükebilmektedir.

İnsülin Direnci Nasıl Saptanabilir?

Bireyler, insülin direnci gösterirken genellikle açıktan fark edebilecekleri semptom ya da belirtilere sahip olmayabilirler. İnsülin direncinin varlığını saptamak için kan glukoz seviyelerine bakabilmek için kan testi yaptırılması gereklidir.

Yine benzeri şekilde insülin direnci sendromunun bir parçası olan yüksek tansiyon, düşük "iyi" kolesterol seviyeleri ve yüksek trigliseritler gibi aşağıda yer alan diğer koşulların kontrol edilmesi için kan tahlilerine\testlerine ve bu test sonuçlara göre kişilerde insülin direnci varsa hekimlerimiz tarafından teşhiş edilmesi gerekmektedir. Lütfen kan tahlilli sonuçlarınız ile birlikte hekimlerimize danışınız!

Erkeklerde 94 cm< ve kadınlarda 80 cm< bel çevresi,

130/80 veya daha üstünde tansiyon değerleri,

100 mg / dL üzerinde bir açlık kan glukoz / kan şeker seviyesi

150 mg / dL üzerinde bir açlık trigliserit seviyesi 

Erkeklerde 40 mg / dL, kadınlarda 50 mg / dL altında HDL kolesterol seviyesi

Ciltte lekelenmeler ve akantozis nigrikans adı verilen koyu, kadifemsi cilt lekeleri.

İnsülin Direncinin Hangi Sağlık Sorunlara Neden Olabilir?

İnsülin direnci önemli bir sorundur, fakat bir hastalık değildir. İnsülin direnci birçok klinik tabloya neden olabilir. En yaygın formu ve en iyi bilineni tip 2 diabetes mellitus ve metabolik sendromdur. Uzun süren insülin direnci durumunda tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, hipertansiyon gelişebilir.

İnsülin Direnci Tip 2 Diyabete Doğru Nasıl İlerler?

Eğer vücut hücrelerinde insülin direnci varsa pankreas bunu telafi etmek için ekstra insülin üretmeye başlar. Bu tepki geçici bir süre için etkili olur ve hücreler tekrar kan şekeri ile beslenmeye başlar ve kan şekeri seviyeleri normal kalır.

Ancak zaman içinde pankreas bu duruma ayak uyduramaz. Eğer diyet ve egzersiz şeklinde değişiklik yapılmazsa kan şekeri seviyeleri prediyabet olana kadar yükselir. Doktorlar prediyabet için kan testi sonuçlarında şu değerleri ararlar:

Açlık plazma glukoz testi: 100-125 mg / dL

Oral glukoz tolerans testi: 140-199 mg / dL

Hemoglobin A1c testi: % 5, 7 ila % 6, 4 arası

Eğer birey prediyabet aşamasını uygun bir şekilde kontrol edemezse, test sonuçları aşağıdaki değerlere ulaştığında Diyabet 2 tanısı konulur:

Açlık plazma glukoz testi: 125 mg / dL üzeri

Oral glukoz tolerans testi: 200 mg / dL üzeri

Hemoglobin A1c testi: % 6, 5 üzeri

İnsülin Direncinde Yaşam Tarzı Değişikliği!

İnsülin direnci olan kişilerin dikkat etmesi gereken en önemli şey sağlıklı beslenmektir. Doğru yaklaşımlar ve hayat tarzı değişiklikleri ile insülin direncini tersine çevirip tip 2 diyabeti önlemek mümkündür. 

Bireyler insülin direncine karşı ile çok düşük kalorili diyetlerden uzak durarak bireye özgü doğru bir beslenme tedavisiyle kilo kaybı sağlanmalıdır. İnsülin direncine özgü veya mucizevi bir besin yoktur. Genel hatlarıyla sağlıksız yağ çeşitlerini dikkat edelim tüm yağları demiyorum, sağlıksız yağ çeşitlerini azaltmaktan bahsediyorum. Bunun yanında şekeri ve işlenmiş nişastaların tüketimini azaltmak, buna ek olarak daha fazla sebze, meyve ve kepekli tahılları tüketmeye yönelmek yeterli olacaktır. Tabii bu arada sizden istediğimiz 1 hafta içinde tüm alışkanlıklarınızın değişmesi değil süreç uzun olsa bile vazgeçmeden yeni alışkanlıklar edinmek için kendinize biraz zaman tanımanız ve sabırlı olmanızdır. Bu durumda kişinin diyete olan yaklaşımı önemlidir. Öncelikli olarak sağlıklı ve uzun vadeli alışkanlıkları benimsemek önemlidir. Yavaş bir şekilde kalıcı alışkanlık edinebilirsiniz. En basitinden günlük su alımınıza dikkat etmeye çalışmak bile sizin için bir adım olabilir. Beslenme programına tat olarak sevdiğiniz tatları dahil etmek, alternatif sağlıklı seçenekler oluşturmak ve böylece diyeti sürdürülebilirlik kazandırmayı hedefleyebilirsiniz.

.Egzersiz, kan şekerinin düzenlenmesine katkı sağlar. Bu yüzden her gün düzenli olarak egzersiz yapılması insülin direncini kırmak için çok yararlı olacaktır. Günde en az 30 dakika ve haftada ortalama en az 5 gün tempolu yürüyüş gibi fiziksel aktivitelere girmek insülin direncini düşürmek için yeterli olabilmektedir.

Etkin bir yaşam tarzı değişikliği, insülin direnci olan olguların Tip 2 diyabete geçişini %50 oranında azaltabilir. Yaşam tarzı değişikliğinde asıl hedef, kilo kaybının sağlanması ve fiziksel aktivitenin artırılmasıdır. Hastalarda vücut ağırlığının %5-10’u kadar kilo verilmesinin insülin direncini azalttığı gösterilmiştir. İnsülin direncinin azaltılmasında diyetin bileşimi de önemlidir. Son olarak ise beslenmede kan şekerini hızla yükseltmeyecek yani, glisemik indeksi düşük besinlere beslenmede yer vermek önemlidir.

Glisemik İndeks Nedir?

Glisemik indeksi, tüketilen bir besinin kan şekerini yükseltme kapasitesi olarak tanımlayabilirim. Glisemik indeksi yüksek besinler, kan şekerini hızlı yükseltir. Yükselen kan şekerini düşürmek için insülin salgılanır. İnsülinin hızla salgılanması da yeniden acıkmaya neden olur. İnsülin direnci olan bireylerde glisemik indeksi düşük gıdalarla beslenmek kan şekeri dengesini sağlamak için önemlidir.  Peki glisemik indeks nasıl hesaplanır ? Bir besinin 50 gram karbonhidrat içeren miktarının sağlıklı bir grup insan tarafından yenilmesi ve sonrasında bu grubun kan şekerindeki değişimlerin izlenmesi sonucunda, besinin glisemik indeksi deneysel olarak hesaplanır.

Glisemik İndeks değeri 0-55 arası olan besinler düşük glisemik indeksli,

Glisemik İndeks değeri 56-69 arası olan besinler orta glisemik indeksli,

Glisemik İndeks değeri 70-100 arası olan besinler yüksek glisemik indeksli olarak sınıflandırılır.

Hayatınızın her gününün sağlıklı olmasını dilerim…

Diyetisyen Zeynep Demirci

@dytzeynepdemirci

[email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Zeynep Demirci - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Medyabar Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Medyabar hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Medyabar editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Medyabar değil haberi geçen ajanstır.

03

Esra - Hocam 90 kiloyum, 1 sene önce 67 kiloydum boyum 1,68,depresyona girdim ve kendimi yemeye verdim özellikle tatlı krizine cok giriyom cayı kahveyi sekersiz içtigim halde, ben size gelsem benden baska hangi tetkikleri istersiniz,aile hekimleri bu tahlilleri yaparmı

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 21 Ocak 23:26
04

Diyetisyen Zeynep D. - @Esra 03 nolu yoruma cevabı: Merhaba Esra hanım, aile hekimleri istediğiniz kan tahlillerinin bir çoğunu yapıyor :) Eğer bana gelme gibi bir düşünceniz var ise ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz hem tatlı krizlerinizin nedenini konuşmuş oluruz hem de gerekli tahlil listesini sizinle paylaşmış oluruz. Ücretsiz ön görüşme talebi için 0546 730 5454 numaralı hattımızdan bilgi alabilirsiniz.

Sağlıklı günler diliyorum.

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 24 Ocak 13:43
01

ÜMİT ÜREYEN - MERHABA

BENIM INSULIN DIRENCIM VAR HAP KULLANIYORUM SPORDA YAPIYORUM KILO VEREMIYORUM NEDEN ACABA

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 19 Ocak 10:49
02

Diyetisyen Zeynep D. - @ÜMİT ÜREYEN 01 nolu yoruma cevabı: Merhaba Ümit bey, beslenme biçiminizi bilmediğim için yorum yapmam doğru ve etik olmayabilir. İnsülin direncinde en önemli şey beslenme tarzınızda değişim yapmaktır, fiziksel aktivite önemlidir fakat beslenme ile birlikte insülin direnci üzerinde etki yapar o yüzden ilk başta beslenmeyi düzenlemek daha doğru bir yol olacaktır.

Sağlıkla kalın :)

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 21 Ocak 12:28


Anket Millet ittifağının adayi sizce kim olmalıdır?
Tüm anketler